The Antwerp Connection

©FilipVanRoe

Uitvoeringen

Geen uitvoeringen gepland

 

Wim Henderickx
Alain Craens
Luc Van hove
Bram Van Camp

E-XXI o.l.v. Frank Agsteribbe

I.s.m. HERMESensemble en deCompagnie

Wibert Aerts, viool solo

Justus Grimm, cello solo

 

Programma:

  • Wim Henderickx, Resonating Light (2013)
    Comaci Boschi (fluit), Peter Merckx (klarinet), Dimitri Mestdag (hobo), Kensuke Taira (fagot), Senne La Mela (trompet), Lindy Karreman (hoorn), Elia Coppé (trombone), Gaetan La Mela (percussie), FreijaDe Mol (contrabas)
  • Alain Craens, Three Summer Pieces (2008)
    Manuel de Almeida Ferrer & Hélène Drouguet (viool), Marc Tooten (altviool), Stijn Saveniers (cello), Doroteja Fegus (fluit), Peter Merckx & Sven Vandevoorde (klarinet), Dimitri Mestdag (hobo), Kensuke Taira (fagot), Gaetan La Mela (percussie), Geert Callaert (piano)
  • Luc Van Hove, Kammerkonzert opus 36 (1991) – Finale
    Justus Grimm (cello solo), Manuel de Almeida Ferrer (viool), Marc Tooten (altviool), Stijn Saveniers (cello), Freija De Mol (contrabas), Comaci Boschi (fluit), Peter Merckx (klarinet), Dimitri Mestdag (hobo), Kensuke Taira (fagot), Lindy Karreman (hoorn), Mathilde Wauters (harp)
  • Bram Van Camp, Concerto voor Viool en Ensemble (2008)
    Wibert Aerts (solo viool), Manuel de Almeida Ferrer & Hélène Drouguet (viool), Marc Tooten (altviool), Stijn Saveniers (cello), Freija De Mol (contrabas), Maddi Goodwin (fluit), Peter Merckx & Sven Vandevoorde (klarinet), Dimitri Mestdag (hobo), Kensuke Taira (fagot), Lindy Karreman (hoorn), Elisa Coppé (trombone), Senne La Mela (trompet), Gaetan La Mela & Sylvie Erauw & Jef Callebaut (percussie), Geert Callaert (celesta)

 

Peter Benoitherdenking 2.0

Tot in 1969 waren alle directeurs van het Koninklijk Vlaams Muziekconservatorium Antwerpen volgens de toen heersende normen componisten. Toen de avant-gardist Karel Goeyvaerts (1923-1993) het tijdens zijn opleiding echter had gewaagd in de compositieklas een stuk van Béla Bartók (1881-1945) te spelen, werd hij stante pede de klas uitgezet onder de gevleugelde woorden van directeur Jef Van Hoof (1886-1959) “Bartók hoort niet thuis op een conservatorium”. Ruim een halve eeuw later vormt het oeuvre van  Bartók ironisch genoeg één van de grote verbindende invloeden op het werk van de huidige docenten Compositie van Koninklijk Conservatorium Antwerpen. Het tweede luik van de Peter Benoitherdenking legt de focus op de componisten die vandaag de dag de dienst uitmaken in het Koninklijk Conservatorium Antwerpen, en die overigens allen Benoits conservatorium hun alma mater mogen noemen.

Componist, pianist en hoboïst Alain Craens  (°1957) is reeds vijftien jaar lid van de artistieke directie van de opleiding Muziek te Antwerpen, docent muziekschriftuur, compositie en analyse en coördinator algemeen vormende vakken. Alain Craens heeft zelf te Antwerpen compositielessen genoten bij Willem Kersters (1929-1998), net als Luc Van Hove en Wim Henderickx. Zijn muziek laat zich niet in een hokje duwen: vaak vertoont ze kenmerken van het impressionisme, de minimal music of de jazz. Bovenal echter wil ze toegankelijk zijn. Na het complexe modernisme, waarin het experiment centraal stond, is het volgens Craens tijd om terug een normale relatie met het publiek op te bouwen. Muziek mag opnieuw ‘gewoon mooi’ zijn, zonder vernieuwende bijbedoelingen. Hij keert daardoor terug naar de traditionele drieklank, die echter niet functioneel of tonaal wordt gehanteerd. Men heeft soms de indruk dat er bepaalde tonaliteiten of tooncentra worden gesuggereerd, wat niet in Craens’ bedoeling ligt: hij werkt met toevallige, consonante ontmoetingen tussen klanken en wil toewerken naar steunpunten. Op deze wijze wil hij een brug slaan tussen zijn eigen individuele expressie en het publiek. Op het programma staan Craens’ sfeervolle Three Summer Pieces uit 2008.

Componist en hoofddocent Compositie te Antwerpen Luc Van Hove (°1957) ging zich na zijn studies aan het Antwerpse conservatorium grondig verdiepen in het werk en de schriftuur van onder meer Béla Bartók en György Ligeti (1923-2006). Aan deze laatstgenoemde is het Kammerkonzert (1998) voor solocello en ensemble een hommage. Van Hoves voorkeur voor absolute en instrumentale muziek gaat gepaard met een sterke fascinatie voor zuivere klank en een streng constructivistische geest. Daarbij zijn een modernistische oriëntatie en diepe wortels in de traditie geenszins met elkaar in tegenspraak. Met Bartók deelt Van Hove een doorgedreven organische schrijfwijze: bewegingen en soms zelfs volledige werken worden vaak opgebouwd uit de constante variatie en thematische verwerking van een beperkt aantal tonen (de “tonige collectie”). In zijn behandeling van deze tonen maakt Van Hove verworvenheden van de pitch class set analysis bruikbaar voor compositie. De invloed van Ligeti wordt verraden door het gebruik van clusters, de rol van polyritmiek en de interesse voor snel evoluerende dichte texturen. Daarnaast schaarde Van Hove zich met Ligeti achter de opdracht het klankarsenaal van de tonale muziek opnieuw bruikbaar te maken, zonder daarbij een stap terug te moeten zetten door de verworvenheden van de atonaliteit te verloochenen.

Ook componist, percussionist en dirigent Wim Henderickx (°1962) kreeg in Antwerpen compositielessen van Willem Kersters. Hij is er sedert 1995 hoofddocent Compositie en collega van Luc Van Hove. Zijn muziek vindt haar inspiratie vaak in buiten-Europese culturen. Vanuit een voorliefde voor het oosterse denken ontstond zijn grote affiniteit met de Indische muziek. Henderickx blijft echter een westerling die zich vaak bedient van niet-westerse inspiratiebronnen. In dat opzicht is hij enigszins verwant met (de late) György Ligeti. Hij deelt met hem een voorliefde voor subtiel verschuivende klankwolken en extreem ritmische passages van een mechanische precisie. En net als Ligeti bedient Henderickx zich af en toe van extra-muzikale ideeën als inspiratiebron, zoals bijvoorbeeld in Resonating Light uit 2013, waarbij de lichtsculpturen van James Turrell een grote rol speelden, en het idee van licht als spiritueel element (“verlichting” – “enlightenment”). Hij wijst graag op de invloed van andere westerse componisten op zijn werk, maar tijdens het componeren neemt Henderickx afstand van al deze voorbeelden. Als percussionist werd hij al vroeg aangetrokken door de muziek van Igor Stravinsky en Béla Bartók. Met Bartók heeft hij naast de zin voor ritmiek ook een voorliefde voor stringente constructies gemeen, die alleen maar versterkt werd door de confrontatie met het oeuvre van Iannis Xenakis. Olivier Messiaen fascineert hem omwille van het extreem gedifferentieerd klankkleurpallet en de zin voor meditatie. Voor Henderickx is muziek immers vaak een middel om tot een westerse vorm van meditatie te komen.

Tenslotte staat ook een alumnus van bovengenoemde docenten op het programma. Bram Van Camp (°1980) studeerde te Antwerpen compositie bij Wim Henderickx en streeft in zijn muziek een stijl met een intuïtief vertrekpunt waarin elke noot toch verklaard kan worden binnen een consequent (eigen) systeem. Hij houdt steeds een muzikaal, organisch klinkend resultaat voor ogen. Op die manier blijft zijn compositiesysteem geen doel op zich, maar wordt het aangewend als middel tot een natuurlijk klinkende essentie: de eigenlijke organische muziek. Het componeren is voor hem een zoektocht waarin hij telkens zijn stijl probeert te vernieuwen ten opzichte van zijn voorgaande composities. Zijn stilistische muzikale roots liggen oorspronkelijk bij Béla Bartók, Igor Stravinski en Alban Berg. Door zijn voorliefde voor natuurlijke, organische muzikale vrijheid, zijn er in zijn muziek ook invloeden te horen vanuit de jazz. Van Camp is zelf violist en kent het instrument dan ook zeer goed, wat in 2008 tot een uitzonderlijk Concerto leidde voor viool en ensemble.  Hierin wordt de traditionele driedelige vorm ervaren als één groot geheel waarin de soloviool het voortouw neemt. De solist lijkt te improviseren en leidt het ensemble doorheen de ganse compositie. In tegenstelling tot de traditionele vioolconcerti kan dit concerto niet opgevat worden als een ‘dialoog’ tussen solist en orkest. De instrumenten uit het ensemble worden beschouwd als een verzameling individuen en niet als een homogene groep, die de solist op hun eigen manier imiteren of becommentariëren. Het concerto werd in 2008 geschreven voor HERMESensemble en violist Wibert Aerts, die ook in de uitvoering voor de Benoitherdenking de studenten van het conservatorium ondersteunen.

Het programma staat onder artistieke leiding van dirigent Frank Agsteribbe, die als alumnus van Koninklijk Conservatorium Antwerpen én componist geheel in de logica past van het concertprogramma van de Peter Benoitherdenking 2.0.

Peter Benoitherdenking

Vorige uitvoeringen

26/04/2016
Kerk Schilde-Bergen
Antwerpen
09/03/2016
deSingel - Witte Zaal
Antwerpen